Czech Glass, British Grain: Flexaret IVa & HP5 - Part 1

I had never held a twin-lens reflex (TLR) camera until my dear friend and colleague Jarda lent me his father’s: a Meopta Flexaret IVa, made in the former Czechoslovakia — a country that has since become two independent nations, the Czech Republic and Slovakia, each with its own currency.

Meopta is a well-known optics and lens manufacturer that, back in the 1950s, also produced still and movie cameras to meet market demand — though it stopped making them long ago.

I couldn’t believe I was actually holding it! These cameras have a real identity and character of their own, and working with them takes a particular taste and way of seeing — which, luckily, I enjoy endlessly.

These medium-format cameras are essentially two lenses mounted vertically, one above the other:

• The top lens is used only for viewing, framing, and focusing.

• The bottom lens takes the picture and carries the main controls — shutter speed, aperture, and shutter cocking.

Focusing is done with a lever beneath the taking lens; pushing it left or right moves both lenses together, so you know your subject is in focus.

A 45-degree mirror sends the image up to the viewing screen on top — entirely mechanical, no electricity or batteries needed. Given its age, this one’s screen is a little dim, but it’s perfectly usable.

Jarda handed it over with all its accessories: a leather case, filters for black-and-white photography, a shutter release cable, and the original instruction manual in Czech. The leather case and the camera carry an old, nostalgic smell that’s impossible to describe. I never came across anything like it back in Iran — it’s strange and very particular. Maybe it’s the texture of the leather, I’m not sure, but to me it’s the smell of age, authenticity, analog, and charm.

We loaded a roll of Ilford HP5 Plus 400 and headed out — Omid, Art, and me.

---

تا قبل از اینکه یاردا، دوست و همکار عزیزم، دوربین پدرش رو بهم قرض بده، هیچ‌وقت یه دوربین دولنزی یا همون تی اِل آر دستم نگرفته بودم. یه مئوپتا فلکسارت آی وی اِی، ساخت چکسلواکی سابق؛ همون کشوری که حالا شده دو تا کشور مستقل، جمهوری چک و اسلواکی، هر کدوم با واحد پول خودش

مئوپتا یه شرکت خیلی معروف توی ساخت عدسی و اپتیکه که توی دهه‌ی پنجاه میلادی، برای جواب دادن به نیاز بازار، دوربین عکاسی و فیلمبرداری هم می‌ساخت؛ هرچند خیلی وقته تولیدشون رو کنار گذاشته

باورم نمی‌شد این دوربین توی دستمه! این دوربین‌ها یه هویت و شخصیت خاص دارن و کار باهاشون یه سلیقه و نگاه خاص می‌خواد؛ که خوشبختانه من یکی بی‌نهایت ازش لذت می‌برم

این دوربین‌های مدیوم‌فرمت در اصل دو تا لنزن که عمودی روی هم سوار شدن

• لنز بالایی فقط برای دیدن سوژه، کادربندی و فوکوس کردنه

• لنز پایینی عکس رو ثبت می‌کنه و تنظیمات اصلی مثل سرعت شاتر، دیافراگم و کوک کردن شاتر روی همونه

برای فوکوس، یه اهرم زیر لنز پایینی هست که با هل دادنش به چپ یا راست، هر دو لنز با هم جلو و عقب می‌رن و اینجوری مطمئن می‌شی سوژه‌ت توی فوکوسه

تصویر هم با یه آینه‌ی ۴۵ درجه به صفحه‌ی دید بالای دوربین می‌رسه؛ کاملاً مکانیکی، بدون برق و باتری. صفحه‌ی این یکی به خاطر سن‌وسالش یه کم تاریک‌تره، ولی کاملاً قابل استفاده‌ست

یاردا دوربین رو با همه‌ی متعلقاتش بهم داد: کیف چرمی، فیلترهای مخصوص عکاسی سیاه‌وسفید، کابل شاتر و دفترچه‌ی راهنمای قدیمی به زبون چکی. این کیف چرمی و خود دوربین یه بوی نوستالژیک قدیمی دارن که اصلاً نمی‌شه توصیفش کرد. ایران که بودم هیچ‌وقت همچین بویی به مشامم نخورده بود؛ خیلی خاص و عجیبه. شاید به خاطر جنس چرم کیفش باشه، نمی‌دونم؛ ولی برای من یعنی بوی قدمت، اصالت، آنالوگ و جذبه

یه حلقه Ilford HP5 Plus 400 انداختیم توش و زدیم بیرون؛ من و امید و آرت

---

Shooting with these cameras is a bit of a challenge, especially when framing — the image on the viewing screen is reversed. Turn the camera left and the image moves right, and so on.

Keeping the camera level is another challenge, since it reacts to the slightest change in how you hold it. Because it was my first time shooting with one, I spent a few seconds fiddling with the framing of every shot until it felt just right.

The camera gives you 12 frames per roll, so you have to be really deliberate with every shot — each press of the shutter means the cost of film, developing, and scanning :)

عکاسی با این دوربین‌ها یه کم چالش‌برانگیزه، مخصوصاً موقع کادربندی؛ چون تصویر توی صفحه‌ی دید برعکسه. دوربین رو که به چپ می‌چرخونی، تصویر می‌ره سمت راست، و همین‌طور الی آخر

صاف نگه داشتن دوربین هم خودش یه چالشه، چون به کوچک‌ترین تغییر توی نحوه‌ی گرفتنش حساسه. از اونجایی که بار اولم بود باهاش عکاسی می‌کردم، سر هر عکس چند ثانیه فقط با کادرش ور می‌رفتم تا به دلم بشینه

این دوربین ۱۲ فریم عکس می‌گیره، پس باید حسابی با دقت شاتر رو زد؛ چون هر بار فشردنش یعنی هزینه‌ی نگاتیو، لابراتوار و اسکن :)

این عکس رو خیلی دوست دارم؛ آرت توش خیلی کوچولو و معصوم افتاده. تا دیدیم تراموا خلوته، سریع دوربین رو آماده کردم و نشستم، امید هم رفت و ژست گرفت. نتیجه‌ش شد همین عکس محشری که می‌بینید.
I really love this one — Art looks so tiny and innocent in it. As soon as we saw the tram was nearly empty, I quickly got the camera ready and sat down, while Omid took his spot and got ready for the shot. The result is this gorgeous photo you see here.

عکاسی از موتورسیکلت‌های رترو با یه دوربین رترو حال‌وهوای خاص خودش رو داره. اینجا وسط خیابون بودم؛ از شانسم خیابون خلوت بود و مردم از پشت سرم رد می‌شدن، ولی من غرق آنالوگ‌بازی‌های خودم بودم.
Shooting retro motorcycles with a retro camera has a vibe all its own. Here I was standing in the middle of the street — luckily it was quiet, and people were passing by behind me, but I was completely lost in my own little analog world.

اینجا کادر حسابی کج‌وکوله شده، چون دوربین رو کج گرفته بودم. از شانس من هم، درست وقتی شاتر رو زدم که آرت داشت پلک می‌زد.
The framing here came out pretty crooked, since I was holding the camera at a tilt. And just my luck — I pressed the shutter right as Art blinked.

یه صندلی آواره و سرگردون کنار خیابون افتاده بود که یهو به ذهنم رسید برش داریم و جلوی این کلیسا باهاش عکس بگیریم. سریع ایده‌ش رو چیدیم، آرت رو آوردم کنارم و امید با یه کادربندی خوب عکس رو ثبت کرد.

این عکس رو واقعاً دوست دارم؛ کلیسا در تضاد با ما خیلی مهیب و تأثیرگذار دیده می‌شه، و جزئیات و کنتراست همه‌چیز عالی دراومده. این نگاتیو ایلفورد خیلی ریزدانه‌ست و اوراکسپوز شدن رو هم خیلی خوب تحمل می‌کنه. محشره.
There was a stray, lonely chair sitting by the side of the street, and it hit me — why not grab it and take a photo in front of this church? We quickly worked out the idea, I brought Art over beside me, and Omid captured the shot with some great framing.

I really love this photo — against us, the church looks imposing and powerful, and the detail and contrast came out beautifully. This Ilford film is very fine-grained and handles overexposure really well. Just stunning.

ولی وقتی نوبت من شد که همون عکس رو، این بار با امید توی کادر، بگیرم، حسابی ناکام موندم. کج‌وکوله‌تر از این امکان نداشت!
But when it was my turn to recreate the same shot, this time with Omid in the frame, I completely fell short. It couldn’t have come out any more crooked!

توی کافی‌شاپ آنتونین، که حسابی طرفدارشیم، با امید داشتیم قهوه می‌خوردیم که امید گفت: «توحید، صبر کن، یه عکس از همین حالتت بگیرم.» نتیجه‌ش شد این. باید اعتراف کنم امید عکس‌های خیلی خوبی می‌گیره.
We were having coffee at Antonín, a café we’re big fans of, when Omid said, “Tohid, hold on — let me take a photo of you just like that.” This is the result. I have to admit, Omid takes really great photos.

بعد از اون عکس، نوبت من بود. به امید گفتم تکون نخوره و این عکس رو گرفتم. همون‌طور که می‌بینید، کادر رو جوری بستم که پاهای آرت و امید هر دو بریده شدن، و با دیدن نتیجه حسابی دلخور شدم.

ولی حالت جدی صورت امید و نگاه دقیق آرت به بیرون از کادر رو دوست دارم. کنتراست عکس هم خوبه؛ پس‌زمینه روشنه و پیش‌زمینه تیره.

After that shot, it was my turn. I told Omid not to move and took this one. As you can see, I framed it so that both Art’s and Omid’s legs got cropped out, and I was pretty disappointed when I saw the result.

Still, I love Omid’s serious expression and the way Art is intently looking at something outside the frame. The photo has good contrast too — a bright background and a dark foreground.

این عکس از نظر زاویه، نزدیکی کادر به زمین و ترکیب من و آرت با آدم‌های پس‌زمینه می‌تونست جالب باشه، ولی فوکوس نیست؛ چون امید یادش رفته بود فوکوس رو تنظیم کنه. این هم از خصوصیات عکاسی آنالوگه: همه‌چیز باید یادت بمونه، وگرنه از Ctrl+Z خبری نیست!
This one could have been interesting — the angle, the frame sitting low to the ground, and Art and me set against the people in the background. But it’s out of focus, because Omid forgot to adjust it. That’s just part of analog photography: you have to remember everything, because there’s no Ctrl+Z!

از یه چهارراه و چند تا خیابون که رد شدیم، از دور یه جمعیتی رو توی یه میدون دیدیم. نزدیک‌تر که رفتیم، فهمیدیم بازارچه‌ی شنبه‌هاست. سریع یه عکس گرفتم.
After crossing an intersection and a few more streets, we spotted a crowd in a square from a distance. As we got closer, we realized it was the Saturday market. I quickly snapped a shot.

این عکس رو خیلی دوست دارم. امید و آرت، و خطوطی که همه به اون‌ها ختم می‌شن و یه جورایی به مرکز کادر اشاره می‌کنن. عکس‌های آنالوگ سیاه‌وسفید واقعاً یه جلوه‌ی خاص دارن.
I really love this one — Omid and Art, with all the lines leading toward them, almost pointing to the center of the frame. Black-and-white analog photos truly have a special charm.

این هم به نظرم مرموزترین و بهترین عکس این مجموعه‌ست. صبح که زدیم بیرون، آفتاب تازه داشت از پشت ساختمون‌ها بالا می‌اومد. یه نیمکت زیر سایه‌ی یه درخت بود و نور از پشت می‌تابید توی محوطه. امید آرت رو کنار خودش نگه داشت و من این عکس رو گرفتم.

درخشش نور و ریم‌لایتی که پشت آرت و امید افتاده، خطوط سیلوئتشون رو حسابی متمایز کرده. حتی تیره‌ترین بخش‌های فریم، یعنی دستکش و لباس‌های امید، هم تا حد خوبی جزئیات دارن. این عکس محشر شده.
To me, this is the most mysterious and the best photo of the set. When we headed out that morning, the sun was just rising from behind the buildings. There was a bench in the shade of a tree, with light streaming in from behind. Omid held Art beside him, and I took this shot.

The glow of the light and the rim light falling behind Art and Omid really make their silhouettes stand out. Even the darkest parts of the frame — Omid’s gloves and clothes — still hold a good amount of detail. This photo turned out stunning.